Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қиладиган халқчил ва адолатли суд тизимини шакллантиришга қаратилган “Одил судлов - 2030” стратегияси тасдиқланди. Стратегия 6 та устувор йўналишга таянади: “халқчил суд”, “адолат қўрғони”, “кафолатланган адолат”, “адолат посбонлари”, “рақамли одил судлов” ва “халқаро эътироф”.📌 Стратегияда нималар ўзгаради?🔹 Одил судловдан фойдаланиш имконияти кенгаяди.2027 йил 1 июлдан айрим суд қарорларини қайта кўриб чиқиш ваколатига эга бўлган ҳудудлараро судлар ташкил этилади.🔹 Судлар фуқароларга янада яқинлашади.2027–2030 йилларда аҳоли сони, судларнинг иш юкламаси ва олис ҳудудларда яшовчи фуқаролар манфаатларидан келиб чиқиб, фуқаролик ишлари бўйича туман ва шаҳар судларини босқичма-босқич ташкил этиш режалаштирилган.🔹 Тергов устидан суд назорати кучайтирилади.2027 йил 1 июлдан тергов судьяларига шахсни ушлаб туришнинг қонунийлиги ва асослилигини, шунингдек, унга нисбатан гумон ёки айблов қўйиш учун асослар етарлилигини текшириш бўйича қўшимча ваколатлар берилади.🔹 Суд амалиётида бир хил ёндашув таъминланади.Олий суд Президиумининг ягона суд амалиётини шакллантирувчи қарорларини очиқ эълон қилиш амалиёти жорий этилади.🔹 “Рақамли одил судлов” янада ривожлантирилади.2027 йил якунига қадар my.sud.uz портали такомиллаштирилиб, янги мобил илова ишга туширилади. Процессуал ҳужжатларни тайёрлаш соддалаштирилади, суд ҳужжатларини излаш имкониятлари кенгайтирилади.🔹 Суд маъмурчилигида янги ёндашув жорий этилади.2028 йилдан иқтисодий ишларни “проактив бошқариш” стандарти татбиқ этилади. Бу ортиқча бюрократик жараёнларни қисқартириш, иқтисодий низоларни тезкор ва адолатли ҳал этиш ҳамда суд ишлари самарадорлигини оширишга хизмат қилади. ✔️Замонавий суд тизимининг мезони - фақат қабул қилинган қарорлар сони эмас. Унинг асосий мезони - инсон судга мурожаат қилганда адолат қарор топишига ишонч ҳосил қилиши.✍️ Магистратура факультети декани, юридик фанлари доктори, профессор Л. Ачилова

Кундалик ҳаётимизда кийим-кечак, маиший техника, озиқ-овқат ва дори-дармон харид қилаётганда бренд маҳсулотларнинг жуда арзон вариантларига дуч келамиз. Аммо бундай маҳсулотлар контрафакт, яъни бошқа ишлаб чиқарувчининг товар белгиси, логотипи ёки брендини ноқонуний равишда кўчириб, аслидай кўрсатиб сотиладиган сохта товар бўлиши мумкин.⚠️ Контрафакт маҳсулотлар:▪️ соғлиқ учун хавф туғдириши;▪️ қалбаки техника ёнғин ёки электр токи уришига сабаб бўлиши;▪️ ҳалол тадбиркорлик ва рақобат муҳитига зарар етказиши мумкин.🔎 Сохта маҳсулотни қандай аниқлаш мумкин?Маҳсулотнинг нархи, ўрови ва логотипига эътибор беринг. Бозор нархидан кескин даражада арзон таклиф шубҳа уйғотиши керак.❗️ Имло хатолари, сифатсиз босма, бренд номидаги ўзгаришлар ҳам қалбаки маҳсулот белгиси бўлиши мумкин.📱 Маҳсулотдаги ҚР-кодни “Асли Белгиси” мобил иловаси орқали сканерлаб, унинг ҳақиқийлигини текширинг.Шунингдек, ўткир кимёвий ҳид, сифатсиз материал ва бўёқнинг кўчиши ҳам қалбакиликдан дарак бериши мумкин.🛡 Харидор сифатида ўзингизни қандай ҳимоя қиласиз?✅ Ҳар қандай харидда фискал чекни талаб қилинг ва сақланг.✅ Маҳсулотнинг мувофиқлик сертификати ҳамда кафолат талонини сўранг.✅ Норасмий Телеграм ва Инстаграм саҳифаларидан харид қилишда эҳтиёткор бўлинг.❌ Шубҳали маҳсулотни харид қилманг ва тарқатманг.📢 Агар контрафакт маҳсулот сотиб олган бўлсангиз ёки сотувда қалбаки товарни аниқласангиз, Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк департаменти, Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси, Солиқ қўмитаси ва “Солиқ ҳамкор” тизими, шунингдек, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга, жумладан, Бош прокуратура ҳузуридаги Департамент ва Ички ишлар вазирлигига мурожаат қилишингиз мумкин.⚖️ Эсда тутинг: контрафактдан ҳимояланиш - нафақат ўз ҳуқуқларингизни, балки соғлиғингиз ва ҳалол бизнесни ҳимоя қилишдир!✍️ Маъмурий-ҳуқуқий фанлар кафедраси ўқитувчиси y.f.f.d, доцент v.b.  O.Toshev

2026 йил 14 августдаги “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига иқтисодий ва маъмурий судларга мурожаат қилишда фуқаролар ва тадбиркорлар учун янада қулай шарт-шароитлар яратишга ҳамда одил судловга эришиш даражасини оширишга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ–1165-сон Қонун билан муҳим ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди.🔹 Иқтисодий судларнинг номланиши бирхиллаштирилмоқдаИқтисодий процессуал кодекс ҳамда “Судлар тўғрисида”ги Қонундаги “туманлараро, туман, шаҳар иқтисодий судлари” деган атама “туманлараро иқтисодий судлар” деган ягона атама билан алмаштирилди.Бу судлар тизимида ягона терминологияни шакллантиришга хизмат қилади.🔹 Тадбиркорларга эктерриториал судлов имконияти кенгайтирилмоқдаИқтисодий процессуал кодекснинг тегишли моддаларига киритилган ўзгартиришларга кўра, тарафларга қонунда белгиланган судловга тегишлилик қоидаларини ўзаро келишув асосида ўзгартириш, шу жумладан эктерриториал судловга тегишлиликни танлаш имконияти аниқ белгиланди.Шунингдек, судловга тегишлилик тўғрисида келишув мавжуд бўлганда, даъво аризаси ёки аризани тегишли судга тақдим этиш тартиби такомиллаштирилди.🔹 Судловга тегишлиликни аниқлашда автоматлаштирилган тизимдан фойдаланиладиИшни кўрадиган судни автоматлаштирилган ахборот тизими орқали аниқлаш ва танлаш тартиби назарда тутилди.Бу судга мурожаат қилиш жараёнининг шаффофлиги ва қулайлигини оширишга хизмат қилади.🔹 Тўловга қобилиятсизлик ишларида талабларни кўриб чиқиш тартиби аниқлаштирилдиАгар жавобгарга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатилган бўлса ва унга нисбатан билдирилган талаб қонунга мувофиқ айнан шу иш доирасида кўрилиши лозим бўлса, бундай талабларни кўриб чиқишнинг махсус процессуал тартиби белгиланди.Бу бир талабнинг алоҳида иқтисодий иш сифатида кўрилишининг олдини олишга хизмат қилади.🔹 Иқтисодий судларга мурожаат қилиш янада қулайлашмоқдаҚонун билан судловга тегишлиликни аниқлаштириш, эктерриториал судловдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш ҳамда тўловга қобилиятсизлик ишлари бўйича талабларни кўриб чиқиш тартибини такомиллаштиришга қаратилган нормалар белгиланди.⚖️ Асосий мақсад — тадбиркорлик субъектларининг иқтисодий суд орқали ўз ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш имкониятларини кенгайтириш, судга мурожаат қилишни соддалаштириш ва иқтисодий суд ишларини юритиш самарадорлигини ошириш.✍️Иқтисодий-ҳуқуқий фанлар кафедраси мудири v.b., y.f.f.d., профессор v.b. R.Berdiyarov 

Фуқаролик кодексининг 3-моддасига муҳим қўшимча киритилди.2026 йил 13 июлдаги ЎРҚ–1158-сон Қонун билан Фуқаролик кодексининг 3-моддаси янги норма билан тўлдирилди. Ушбу ўзгартириш 2026 йил 25 июлдан кучга кирди.🔹 Нима ўзгарди?Эндиликда Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлар Фуқаролик кодексида белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.👉 Агар Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган бўлса, бундай ҳудуддаги фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлар Фуқаролик кодексидаги умумий қоидалардан фарқ қилувчи тартибда тартибга солиниши мумкин.⚖️ Бу нима учун муҳим?Мазкур ўзгартириш фуқаролик қонунчилигининг амал қилиш доираси, умумий ва махсус ҳуқуқий режимлар ўртасидаги муносабатни аниқлаштиришга хизмат қилади.Айниқса, махсус ҳуқуқий режим жорий этилган ҳудудларда мулкий ва шартномавий муносабатларни тартибга солишда ушбу норма муҳим аҳамият касб этади.📌 Қисқача:Умумий қоида - Фуқаролик кодекси устувор.Истисно - Конституциявий Қонун билан махсус ҳуқуқий режим белгиланган ҳолатлар.🔎 Янги норма фуқаролик ҳуқуқи соҳасида фаолият юритувчи юристлар, судьялар, адвокатлар ва тадқиқотчилар учун алоҳида аҳамиятга эга.✍🏻Фуқаролик-ҳуқуқий фанлар кафедраси мудири v.v.b.,  y.f.f.d (ПҳД), профессор v.b. Э. Сабиров

“Автомобиль йўллари тўғрисида”ги ЎРҚ-1162-сон Қонун 2026 йил 5 августда қабул қилинди.✔️Қонуннинг асосий мақсади Ўзбекистонда автомобиль йўлларини ривожлантириш, улардан фойдаланиш ва йўл фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.✔️Қонунга кўра, автомобиль йўллари умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари, шаҳар ва бошқа аҳоли пунктлари кўчалари ҳамда хўжалик автомобиль йўлларига таснифланади. Фойдаланиш режимига кўра йўллар бепул ёки пулли бўлиши мумкин.✔️Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари давлат мулки ҳисобланади ва чекланмаган доирадаги шахсларнинг транспорт воситалари ҳаракатланиши учун мўлжалланган.✔️Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларида ажратилган ҳудуднинг минимал кенглиги йўл тоифасига қараб 25 метрдан 80 метргача белгиланади. Шунингдек, йўл бўйи ҳудудида транспорт ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ердан фойдаланишнинг алоҳида шартлари белгиланади.✔️Автомобиль йўллари қўмитаси автомобиль йўллари соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи этиб белгиланган. ✍️ Маъмурий-ҳуқуқий фанлар кафедраси ўқитувчиси y.f.f.d, доцент v.b.  O.Toshev

1-notarial tasdiqlangan bitimlarga asoslangan talab; 2- yozma va notarial tasdiqlangan bitim mavjud bo‘lgan taqdirda, undiruvni qarzdorning majburiyatlari bajarilishining taʼminoti bo‘lgan ko‘char mol-mulkka qaratish to‘g‘risida talab; 3-ijara to‘lovlari, ko‘p kvartirali uylardagi joylarning mulkdorlaridan majburiy badallar va to‘lovlar, kommunal va aloqa xizmatlari bo‘yicha qarzdorlikni undirish to‘g‘risida talablar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 9-sentyabrdagi “Notariat institutini yana-da rivojlantirish hamda sohaga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qaroridan.

Farmonga muvofiq: — Toshkent xalqaro moliya markazi (THMM) tashkil etiladi; — Markaz tarkibida Toshkent xalqaro tijorat sudi tashkil etiladi. Markaz hududida quyidagi faoliyat turlarini amalga oshirishga ruxsat beriladi: ➢ moliyaviy, investitsiya va bank faoliyati; ➢ sug‘urta, raqamli (kripto) aktivlar bilan bog‘liq faoliyat; ➢ qimmatli qog‘ozlar bozori; ➢ to‘lov tizimlari va xizmatlari; ➢ islomiy va yashil moliya; ➢ moliyaviy texnologiyalar bilan bog‘liq xizmatlar ko‘rsatish va tranzaksiyalarni amalga oshirish; ➢ auditorlik, konsalting va yuridik xizmatlar ko‘rsatish. Markaz hududida konstitutsiyaviy qonun bilan o‘rnatiladigan maxsus huquqiy rejim joriy etiladi. Ushbu konstitutsiyaviy qonun asosida alohida tartib amal qiladi. Markaz boshqaruv organlari mustaqil ravishda normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi. Markaz hududida Angliya va Uelsning umumiy huquqi hamda adolat (equity) tamoyillari to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llaniladi. Toshkent xalqaro tijorat sudi birinchi instansiya va apellyatsiya instansiyalaridan iborat bo‘ladi. Bu esa investorlar uchun shaffof, ishonchli va xalqaro standartlarga mos sud tizimini taʼminlaydi. Markazning boshqaruv organlari fuqarolik, korporativ, tijorat, moliya, bank, soliq, davlat xaridlari, mehnat huquqi hamda shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish sohalarini tartibga soladi. Mazkur farmon natijasida O‘zbekistonning investitsiyaviy jozibadorligi oshadi hamda xalqaro moliya institutlari uchun qulay muhit yaratiladi. Farmon Fuqarolik-huquqiy fanlar kafedrasi o‘qituvchisi E. Sabirov

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-martdagi PF-33-son Farmoni bilan voyaga yetmaganlarga nisbatan jinsiy jinoyatlar uchun jazo yanada ogʻirlashtiriladi. Ayniqsa, bunday ogʻir qilmishni avval ham sodir etgan shaxslar tomonidan 14 yoshga toʻlmagan bolaga nisbatan takroran jinoyat sodir etilsa, umrbod yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishi mumkin. Shu bilan birga, 16 yoshga toʻlmaganlarga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar uchun javobgarlik ham qatʼiylashtirilmoqda. Agar bunday qilmish bir guruh shaxslar tomonidan sodir etilsa, jazo yanada ogʻir boʻladi. Eng muhimi, qonunchilikka zamon talab qilayotgan yangi jinoyat tarkiblarini kiritish masalasi ham koʻtarilmoqda. Jumladan: ⏺femitsid (xotin-qizlarni aynan jinsi sababli qasddan oʻldirish); ⏺familitsid (oila aʼzolarini qasddan oʻldirish); ⏺stalking (shaxsni uning erkiga qarshi ravishda noqonuniy taʼqib qilish); ⏺kiberzoʻravonlik (Internet yoki ijtimoiy tarmoqlarda sodir etiladigan zoʻravonlik); ⏺onlayn gruming (voyaga yetmagan shaxslardan jinsiy foydalanish hamda shu maqsadda Internet orqali voyaga yetmagan shaxsning ishonchini qozonish); ⏺shuningdek, voyaga yetmaganlardan jinsiy maqsadlarda foydalanish kabi qilmishlar uchun alohida javobgarlik belgilash nazarda tutilmoqda. 2026-yil 1-apreldan boshlab himoya orderi berilgan jabrlanuvchi xotin-qizlarning aloqa vositalariga (telefon, planshet va boshqa qurilmalar) Ijtimoiy himoya milliy agentligining tazyiq va zoʻravonlik holatlari toʻgʻrisida zudlik bilan xabar berish imkonini beruvchi (“SOS” chaqiruv) “my.ihma.uz” mobil ilovasi ularning roziligi bilan oʻrnatilishi belgilanmoqda.  Tartibi belgilanayotgan islohotlardan kutilayotgan natijalar: ayollar va bolalar huquqlarini himoya qilish, ularning jamiyatdagi rolini mustahkamlash hamda jamiyatning boshqa aʼzolari bilan teng huquqli individ sifatida munosabatga kirishish imkonini yaratishidir. 

Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanish yoki ulardan foydalanish qoidalarini boshqacha tarzda buzish:— fuqarolarga BHMning 15 baravaridan 20 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 25 baravaridan 30 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘lishi belgilandi. Umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga tijorat maqsadlarida o‘zboshimchalik bilan ulanish:— BHMning 15 baravaridan 25 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha muddatga ma’muriy qamoq bilan jazolanishi belgilandi. Amaldagi tahrirda fuqarolarga BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 20 baravaridan 25 baravarigacha miqdorda jarima solinishi belgilangan. Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanish, shunday harakat uchun ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin sodir etilgan taqdirda: BHMning 30 baravaridan 75 baravarigacha miqdorda jarima, yoki 240 soatgacha majburiy jamoat ishlari, yoki bir yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanishi belgilandi. Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi. Amaldagi tahrirda jarimaning eng kam miqdori BHMning 25 baravari etib belgilangan.