1-notarial tasdiqlangan bitimlarga asoslangan talab; 2- yozma va notarial tasdiqlangan bitim mavjud bo‘lgan taqdirda, undiruvni qarzdorning majburiyatlari bajarilishining taʼminoti bo‘lgan ko‘char mol-mulkka qaratish to‘g‘risida talab; 3-ijara to‘lovlari, ko‘p kvartirali uylardagi joylarning mulkdorlaridan majburiy badallar va to‘lovlar, kommunal va aloqa xizmatlari bo‘yicha qarzdorlikni undirish to‘g‘risida talablar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 9-sentyabrdagi “Notariat institutini yana-da rivojlantirish hamda sohaga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qaroridan.

Farmonga muvofiq: — Toshkent xalqaro moliya markazi (THMM) tashkil etiladi; — Markaz tarkibida Toshkent xalqaro tijorat sudi tashkil etiladi. Markaz hududida quyidagi faoliyat turlarini amalga oshirishga ruxsat beriladi: ➢ moliyaviy, investitsiya va bank faoliyati; ➢ sug‘urta, raqamli (kripto) aktivlar bilan bog‘liq faoliyat; ➢ qimmatli qog‘ozlar bozori; ➢ to‘lov tizimlari va xizmatlari; ➢ islomiy va yashil moliya; ➢ moliyaviy texnologiyalar bilan bog‘liq xizmatlar ko‘rsatish va tranzaksiyalarni amalga oshirish; ➢ auditorlik, konsalting va yuridik xizmatlar ko‘rsatish. Markaz hududida konstitutsiyaviy qonun bilan o‘rnatiladigan maxsus huquqiy rejim joriy etiladi. Ushbu konstitutsiyaviy qonun asosida alohida tartib amal qiladi. Markaz boshqaruv organlari mustaqil ravishda normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi. Markaz hududida Angliya va Uelsning umumiy huquqi hamda adolat (equity) tamoyillari to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llaniladi. Toshkent xalqaro tijorat sudi birinchi instansiya va apellyatsiya instansiyalaridan iborat bo‘ladi. Bu esa investorlar uchun shaffof, ishonchli va xalqaro standartlarga mos sud tizimini taʼminlaydi. Markazning boshqaruv organlari fuqarolik, korporativ, tijorat, moliya, bank, soliq, davlat xaridlari, mehnat huquqi hamda shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish sohalarini tartibga soladi. Mazkur farmon natijasida O‘zbekistonning investitsiyaviy jozibadorligi oshadi hamda xalqaro moliya institutlari uchun qulay muhit yaratiladi. Farmon Fuqarolik-huquqiy fanlar kafedrasi o‘qituvchisi E. Sabirov

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-martdagi PF-33-son Farmoni bilan voyaga yetmaganlarga nisbatan jinsiy jinoyatlar uchun jazo yanada ogʻirlashtiriladi. Ayniqsa, bunday ogʻir qilmishni avval ham sodir etgan shaxslar tomonidan 14 yoshga toʻlmagan bolaga nisbatan takroran jinoyat sodir etilsa, umrbod yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanishi mumkin. Shu bilan birga, 16 yoshga toʻlmaganlarga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar uchun javobgarlik ham qatʼiylashtirilmoqda. Agar bunday qilmish bir guruh shaxslar tomonidan sodir etilsa, jazo yanada ogʻir boʻladi. Eng muhimi, qonunchilikka zamon talab qilayotgan yangi jinoyat tarkiblarini kiritish masalasi ham koʻtarilmoqda. Jumladan: ⏺femitsid (xotin-qizlarni aynan jinsi sababli qasddan oʻldirish); ⏺familitsid (oila aʼzolarini qasddan oʻldirish); ⏺stalking (shaxsni uning erkiga qarshi ravishda noqonuniy taʼqib qilish); ⏺kiberzoʻravonlik (Internet yoki ijtimoiy tarmoqlarda sodir etiladigan zoʻravonlik); ⏺onlayn gruming (voyaga yetmagan shaxslardan jinsiy foydalanish hamda shu maqsadda Internet orqali voyaga yetmagan shaxsning ishonchini qozonish); ⏺shuningdek, voyaga yetmaganlardan jinsiy maqsadlarda foydalanish kabi qilmishlar uchun alohida javobgarlik belgilash nazarda tutilmoqda. 2026-yil 1-apreldan boshlab himoya orderi berilgan jabrlanuvchi xotin-qizlarning aloqa vositalariga (telefon, planshet va boshqa qurilmalar) Ijtimoiy himoya milliy agentligining tazyiq va zoʻravonlik holatlari toʻgʻrisida zudlik bilan xabar berish imkonini beruvchi (“SOS” chaqiruv) “my.ihma.uz” mobil ilovasi ularning roziligi bilan oʻrnatilishi belgilanmoqda.  Tartibi belgilanayotgan islohotlardan kutilayotgan natijalar: ayollar va bolalar huquqlarini himoya qilish, ularning jamiyatdagi rolini mustahkamlash hamda jamiyatning boshqa aʼzolari bilan teng huquqli individ sifatida munosabatga kirishish imkonini yaratishidir. 

Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanish yoki ulardan foydalanish qoidalarini boshqacha tarzda buzish:— fuqarolarga BHMning 15 baravaridan 20 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 25 baravaridan 30 baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘lishi belgilandi. Umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga tijorat maqsadlarida o‘zboshimchalik bilan ulanish:— BHMning 15 baravaridan 25 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha muddatga ma’muriy qamoq bilan jazolanishi belgilandi. Amaldagi tahrirda fuqarolarga BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 20 baravaridan 25 baravarigacha miqdorda jarima solinishi belgilangan. Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanish, shunday harakat uchun ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin sodir etilgan taqdirda: BHMning 30 baravaridan 75 baravarigacha miqdorda jarima, yoki 240 soatgacha majburiy jamoat ishlari, yoki bir yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanishi belgilandi. Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi. Amaldagi tahrirda jarimaning eng kam miqdori BHMning 25 baravari etib belgilangan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ko‘p kvartirali turar joy majmualarini qurishda kompleks qurilish mexanizmlarini joriy etish va shaffoflikni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 73-son qaroriga muvofiq ko‘p kvartirali uy-joy majmualarini qurishda yangi tartiblar belgilandi. Qarorga ko‘ra, investitsiya kompaniyalari tomonidan kompleks qurilish hududlaridagi ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlarining kamida 80 foizi bilan notarial tasdiqlangan kelishuv bitimlari tuzilgandan so‘ng loyihalarni amalga oshirish mumkin bo‘ladi. Kelishuvga erishilmagan holatlarda esa kompensatsiya miqdorini belgilash masalasi sud tartibida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, qurilish jarayonlarida ekologik barqarorlikni ta’minlash maqsadida yashil hududlarni kengaytirish hamda ekobog‘lar barpo etish vazifalari ham belgilangan. Qarorda raqamlashtirish va shaffoflikni ta’minlashga ham alohida e’tibor qaratilib, “Shaffof qurilish” va “Uy-joy” yagona platformalarining integratsiyasi qurilish jarayonlari ustidan jamoatchilik va davlat nazoratini kuchaytirishga xizmat qiladi. Bundan tashqari, “Urbanizatsiya laboratoriyasi” (Urban Lab) kabi tuzilmalarni tashkil etish orqali ko‘chmas mulk bozorini ilmiy asosda tahlil qilish hamda narxlarning sun’iy oshirilishining oldini olish ko‘zda tutilgan.

Oilaviy zo‘ravonlik bugungi kunda jamiyatdagi dolzarb ijtimoiy muammolardan biri bo‘lib, u oila a’zolariga nisbatan jismoniy, ruhiy yoki jinsiy tazyiq ko‘rsatish shaklida namoyon bo‘ladi. Ayniqsa, ayollar va bolalar oilaviy zo‘ravonlikdan eng ko‘p zarar ko‘ruvchi qatlam hisoblanadi. Zo‘ravonlik oqibatlari nafaqat statistikada, balki oilalarning yemirilishida ham yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 59²-moddasi (oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik) bo‘yicha 2025-yilning 8 oyi davomida 7 ming 624 nafar shaxsga nisbatan ma’muriy javobgarlik choralari qo‘llangan. Shuningdek, 2025-yil yanvar–avgust oylarida Jinoyat kodeksining 126¹-moddasi (oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik) bilan 298 nafar shaxs sudlangan bo‘lib, ularning 81 nafari ozodlikdan mahrum etilgan. 2025-yilning 8 oyi davomida oilaviy zo‘ravonlik oqibatida fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlarga nikohni bekor qilish uchun 47 ta ariza berilgan va ulardan 37 tasi qanoatlantirilgan. Bu esa deyarli har besh holatdan to‘rttasida oila yemirilishiga olib keluvchi omillar mavjudligini anglatadi. 📌 Oilaviy zo‘ravonlikning kelib chiqishiga quyidagi omillar sabab bo‘ladi:— oilaviy nizolar;— ijtimoiy-iqtisodiy muammolar;— huquqiy madaniyatning yetarli darajada shakllanmaganligi;— gender stereotiplari. Oilaviy zo‘ravonlik holatlarini kamaytirish maqsadida so‘nggi yillarda qator islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-martdagi “Ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarining oldini olish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF–33-son Farmoni imzolandi. Mazkur farmonda ayollar va bolalarga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarining oldini olish tizimini takomillashtirish, ularning sonini keskin kamaytirish hamda bunday holatga uchragan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash tizimini joriy etishga qaratilgan muhim vazifalar belgilandi. Ushbu chora-tadbirlar jamiyatda oila institutini mustahkamlash hamda maishiy zo‘ravonlikning oldini olishga xizmat qiladi.

Pedofiliya (voyaga yetmagan shaxslar bilan jinsiy aloqa qilish) uchun umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosi qo‘llanilishi haqida Prezident Farmonida belgilab berildi. Jinoyat kodeksida voyaga yetmaganlarga nisbatan jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlar hamda ular bilan jinsiy aloqa qilish va uyatsiz-buzuqlik harakatlarini sodir etish bilan bog‘liq jinoyatlar uchun muqaddam sudlangan shaxslar quyidagi jinoyatlarni sodir etgan taqdirda ularga tegishincha umrbod ozodlikdan mahrum qilish yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilanadi: — o‘n to‘rt yoshga to‘lmagan shaxsning nomusiga tegish; — o‘n to‘rt yoshga to‘lmagan shaxsga nisbatan jinsiy ehtiyojni zo‘rlik ishlatib g‘ayritabiiy usulda qondirish; — o‘n olti yoshga to‘lmagan shaxsga nisbatan uyatsiz-buzuqlik harakatlarini bir guruh shaxslar tomonidan sodir etganlik uchun og‘irroq javobgarlikni belgilash, shuningdek, tergov va sud amaliyotidan kelib chiqqan holda Jinoyat kodeksining 129-moddasi dispozitsiyasiga aniqlik kiritish. Prezident Farmonining mazkur bandi voyaga yetmagan bolalarni himoya qilish yo‘lidagi qat’iy qadamdir. Ularga nisbatan jinsiy jinoyat sodir etgan va avval ham sudlangan shaxslarga nisbatan umrbod yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi joriy etilishi adolat tamoyillarini mustahkamlaydi, jazoni muqarrarligini ta’minlaydi hamda bunday jinoyatlarning oldini olishda kuchli to‘siq bo‘lib xizmat qiladi. E’tiborli jihati shundaki, umrbod qamoq jazosi birinchi marta jinoyat sodir etilganda qo‘llanilmaydi. Agar shaxs ushbu jinoyat uchun muqaddam sudlangan bo‘lib, keyinchalik yana shu turdagi jinoyatni sodir etsa, shundagina unga umrbod qamoq jazosi qo‘llanishi mumkin.Farmon 

O‘zbekiston Respublikasining 2026-yil 11-martdagi O‘RQ–1121-son Qonuni bilan O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi hamda Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga muhim o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.  Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra: Umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanish yoki ulardan foydalanish qoidalarini boshqa tarzda buzish: fuqarolarga BHMning 15 baravaridan 20 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 25 baravaridan 30 baravarigacha miqdorda jarima solinishiga sabab bo‘lishi belgilandi. Shuningdek, umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga tijorat maqsadlarida o‘zboshimchalik bilan ulanish: BHMning 15 baravaridan 25 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha muddatga ma’muriy qamoq bilan jazolanishi mumkin. 📊 Amaldagi tartibga ko‘ra, fuqarolarga BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa 20 baravaridan 25 baravarigacha miqdorda jarima qo‘llaniladi. 📌 Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirishlarga muvofiq: Agar shaxs umumiy foydalanishdagi elektr, issiqlik, gaz yoki vodoprovod tarmoqlariga o‘zboshimchalik bilan ulanishni, bunday harakat uchun ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin yana sodir etsa, u holda: BHMning 30 baravaridan 75 baravarigacha jarima, yoki 240 soatgacha majburiy jamoat ishlari, yoki 1 yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanishi belgilandi. 📅 Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi. ❗️Eslatib o‘tamiz, amaldagi tahrirda jarimaning eng kam miqdori BHMning 25 baravari etib belgilangan.

84-maqsad — Konstitutsiya va qonunlarning ustuvorligini taʼminlash, inson huquq va erkinliklarining ishonchli himoya qilinishini taʼminlashni sud-huquq islohotlarining bosh mezoniga aylantirish   ✅Jinoyat ishi yurituvida yarashuv institutidan foydalanish imkoniyatini 20 foizga oshirish  ✅Sudlar hamda tergov organlari faoliyatida ayrim protsessual harakatlarni masofadan turib amalga oshirish imkoniyatlaridan foydalanish darajasini 50 foizga yetkazish  85-maqsad — Davlat organlari va mansabdor shaxslarning faoliyati ustidan samarali sud nazoratini o‘rnatish hamda maʼmuriy adliya tizimini yanada rivojlantirish  ✅Maʼmuriy sudlarda ishlarning kelishtirish choralari orqali hal etilish darajasini 50 foizga oshirish  86-maqsad — Sud hokimiyatining mustaqilligini kuchaytirish va uning faoliyatida ochiqlikni taʼminlash orqali odil sudlovga erishish darajasini oshirish  ✅Fuqarolarga odil sudlovga erishishda qulay imkoniyatlar yaratish maqsadida yangi interaktiv xizmatlar sonini 19 taga yetkazish  88-maqsad — Advokatura institutining salohiyatini tubdan oshirish, shuningdek, malakali huquqiy yordam ko‘rsatish tizimini rivojlantirish  ✅Fuqarolik, maʼmuriy va iqtisodiy ishlar bo‘yicha advokatlar hamda sudlar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va boshqa davlat organlari o‘rtasida elektron hujjatlar almashinuvi darajasini 50 foizga yetkazish