“FUQAROLIK-HUQUQIY FANLAR” KAFEDRASI

“Fuqarolik-huquqiy fanlar” kafedrasi Odil sudlov akademiyasida sudyalik lavozimlariga nomzodlar, sudyalar va sud apparati xodimlarini fuqarolik, oila, uy-joy, mehnat hamda fuqarolik protsessual huquqi bo‘yicha tayyorlash va ularning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishga ixtisoslashgan tarkibiy bo‘linmadir. Kafedra ta’lim, ilmiy tadqiqot va sud amaliyotining uzviyligini ta’minlaydi; qonun normalarini sharhlash, dalillarni baholash, protsessual hujjatlar va asoslantirilgan sud qarorlarini tayyorlash, xalqaro standartlarni qo‘llash hamda zamonaviy raqamli vositalardan samarali foydalanish ko‘nikmalarini shakllantiradi.

1. Rasmiy nomi va huquqiy asos

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasining “Fuqarolik-huquqiy fanlar” kafedrasi.

Kafedra O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-avgustdagi “Odil sudlov sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-141-son Farmoni asosida Akademiyada yo‘lga qo‘yilgan yangi ta’lim va malaka oshirish tizimining tarkibiy qismi sifatida faoliyat yuritadi.

2. Kafedra haqida

Kafedra sud tizimi uchun har tomonlama yetuk, zamonaviy bilim va zarur kasbiy ko‘nikmalarga ega yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, shuningdek sudyalar va sud apparati xodimlarini qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishga xizmat qiladi.

Ta’lim jarayoni fuqarolik, oila, uy-joy, mehnat va fuqarolik protsessual huquqi modullari bo‘yicha nazariy bilimlarni sud amaliyoti bilan uyg‘unlashtirishga qaratilgan. Mashg‘ulotlarda real va model sud ishlari, sud hujjatlari, dalillar, huquqiy pozitsiyalar hamda milliy qonunchilik va xalqaro standartlar o‘zaro bog‘liq holda tahlil qilinadi.

Kafedra zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, interfaol metodlar, masofaviy ta’lim vositalari, multimedia resurslari, kazus va keyslar, model sud majlislari, munozara va huquqiy yozuv amaliyotidan foydalanadi. Bunday yondashuv tinglovchilarda mustaqil va tizimli fikrlash, huquqiy dalillash, xolis qaror qabul qilish hamda protsessual hujjatlarni sifatli tayyorlash kompetensiyalarini rivojlantiradi.

3. Asosiy maqsad

Kafedraning asosiy maqsadi — fuqarolik sudlovini amalga oshirishda qonun ustuvorligi, odil sudlovga erishish, inson huquq va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilish tamoyillariga sodiq, chuqur nazariy bilim va barqaror amaliy ko‘nikmalarga ega sudyalar, sudyalik lavozimlariga nomzodlar hamda sud apparati xodimlarini tayyorlashdir.

4. Asosiy vazifalar

1. Sudyalik lavozimlariga nomzodlar, sudyalar va sud apparati xodimlari uchun kompetensiyaga asoslangan o‘quv rejalari, dasturlar va modullarni ishlab chiqish hamda muntazam yangilab borish.

2. Fuqarolik, oila, uy-joy, mehnat va fuqarolik protsessual huquqi bo‘yicha ma’ruza, seminar, amaliy mashg‘ulot, trening va qisqa muddatli kurslarni yuqori ilmiy-metodik saviyada tashkil etish.

3. Sud amaliyotini umumlashtirish, huquqni qo‘llashdagi muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqish.

4. Tinglovchilarda dalillarni tekshirish va baholash, protsessual muddatlarga rioya qilish, sud hujjatlarini tuzish va sud qarorlarini huquqiy asoslantirish ko‘nikmalarini shakllantirish.

5. Darsliklar, o‘quv va uslubiy qo‘llanmalar, testlar, kazuslar, amaliy topshiriqlar, elektron kurslar va multimedia resurslarini yaratish.

6. Milliy qonunchilik, ilg‘or xorijiy tajriba va xalqaro standartlarni qiyosiy o‘rganish, ularning maqbul jihatlarini sud ta’limiga tatbiq etish.

7. Oliy sud, hududiy sudlar, oliy ta’lim va ilmiy muassasalar, xorijiy sud maktablari hamda xalqaro tashkilotlar bilan ilmiy va ta’limiy hamkorlikni rivojlantirish.

8. Ilmiy seminarlar, davra suhbatlari, konferensiyalar, ochiq ma’ruzalar va mahorat darslari orqali sud-huquq sohasidagi professional muloqotni kengaytirish. 

6. Ustuvor yo‘nalishlar

– fuqarolik huquqi va fuqarolik protsessual huquqini qo‘llash amaliyoti;

– oila, uy-joy, mehnat, shartnoma va majburiyatlardan kelib chiqadigan nizolar;

– sudga murojaat qilish, tegishlilik va taalluqlilik, isbotlash va dalillarni baholash;

– sud hujjatlarini tayyorlash, sud qarorlarining asoslantirilganligi va ijroga qaratilishi;

– shaxsiy huquqlarni himoya qilish, milliy qonunchilik va xalqaro standartlar;

– sud amaliyotini umumlashtirish, bir xillikni ta’minlash va huquqni qo‘llash muammolari;

– raqamli sudlov, elektron dalillar, masofaviy ta’lim va huquqiy texnologiyalar;

– qiyosiy huquqshunoslik, xalqaro hamkorlik va sud ta’limining zamonaviy metodikasi.

7. O‘quv-uslubiy faoliyat

Kafedrada sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash, sudyalar va sud apparati xodimlarini qayta tayyorlash hamda malakasini oshirish dasturlari doirasida quyidagi mazmuniy yo‘nalishlar bo‘yicha mashg‘ulotlar olib boriladi:

– Fuqarolik huquqi va fuqarolik protsessual huquqi;

– Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudga murojaat qilish va protsessual hujjatlarni tayyorlash;

– Shartnomalar va majburiyatlar, mulk huquqi hamda uni sud orqali himoya qilish;

– Oila, uy-joy va mehnat nizolarini ko‘rishning moddiy va protsessual xususiyatlari;

– Isbotlash, dalillarning maqbulligi, daxldorligi va ishonchliligini baholash;

– Shaxsiy huquqlar: milliy qonunchilik va xalqaro standartlar;

– Sud amaliyotini umumlashtirish va tahlil qilish, muammo va yechimlar;

– Huquqiy yozuv, sud qarorini asoslantirish va professional kommunikatsiya.

Mashg‘ulotlarda “aqliy hujum”, blits-so‘rov, munozara, muammoli ta’lim, keys-stadi, model sud majlisi, kichik guruhlarda ishlash, sud hujjatlarini ekspert tahlil qilish va individual huquqiy yozuv topshiriqlari kabi usullar qo‘llanadi.