Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёйев томонидан 2026-йил 5-январда қабул қилинган ПҚ-1-сон қарор билан республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш борасида мутлақо янги — яхлит ва манзилли ишлаш тизими жорий этилмоқда. Мазкур ҳужжат 2025-йилда бошланган ислоҳотларнинг мантиқий давоми бўлиб, маҳаллаларда жиноятчиликни камайтириш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш механизмларини янада такомиллаштиришга қаратилган. 2025-йил тажрибаси – ижобий натижалар Қарорда қайд этилишича, 2025-йилда амалга оширилган чора-тадбирлар натижасида маҳаллаларда жиноятчилик қарийб 1,5 бараварга камайган. Бу эса ижтимоий профилактика тизими тўғри йўналишда эканини кўрсатади. Эндиликда ушбу натижаларни мустаҳкамлаш ва барқарор тизимга айлантириш асосий вазифа этиб белгиланди. Қарорнинг асосий мақсадлари Янги қарор билан қуйидаги устувор йўналишлар белгилаб берилди: Манзилли профилактика орқали жиноятчиликни кескин камайтириш Ҳар бир маҳалла кесимида криминоген вазиятни чуқур таҳлил қилиш, муаммо илдизига етиб бориш ва индивидуал профилактика чораларини қўллаш устувор вазифа этиб белгиланди. Аёллар ва ёшлар жиноятчилигини илмий асосда ўрганиш Оила-турмуш муносабатлари доирасида юз бераётган жиноятлар сабабларини “илмий хулоса — тавсия — натижа” тамойили асосида ўрганиш ва амалий механизмлар ишлаб чиқиш назарда тутилган. Тезкор мурожаат ва электрон назорат тизими Ноқонуний ҳолатлар бўйича мурожаатларга тезкор муносабат билдириш тизими яратилади. Замонавий ахборот-коммуникация ва сунъий интеллект технологиялари кенг жорий этилади. Маҳаллалар “номма-ном” бириктирилади 2026-йилда криминоген вазияти оғир маҳаллалар аниқ масъул раҳбар ва ташкилотларга бириктирилади. Эндиликда: “Қизил” тоифадаги маҳаллалар — туман ва вилоят раҳбарлари зиммасига; Узоқ йиллардан буён оғир аҳволдаги ҳудудлар — ҳуқуқ-тартибот идоралари ва илмий муассасаларга; Аёллар жиноятчилиги юқори бўлган ҳудудлар — оила ва хотин-қизлар, соғлиқни сақлаш ва адлия тизимига бириктирилади. Бу ёндашув шахсий жавобгарликни кучайтириш ва “масъул — натижа” тамойилини қатъий жорий этишга хизмат қилади. “Ижтимоий профилактика ҳафталиги” – янги амалий механизм Қарорга илова сифатида тасдиқланган Низомга мувофиқ, маҳаллаларда мунтазам равишда “Ижтимоий профилактика ҳафталиги” ўтказилади. Ҳафталик доирасида: - Ижтимоий профилактика обйектлари билан индивидуал ишлаш; - Ишсизлик муаммосини ҳал қилиш бўйича меҳнат ярмаркалари; - Ҳуқуқий маслаҳатлар ва сайёр қабуллар; - Низоли оилалар билан манзилли ишлаш; - Соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш тадбирлари; “Маҳалла еттилиги” томонидан аниқ хулосалар шакллантириш ва ижрога йўналтириш каби комплекс чора-тадбирлар амалга оширилади. Ҳафталик якунлари оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда кенг ёритилади. Рақамли тизимлар жорий этилади Ички ишлар вазирлигига бир қатор муҳим вазифалар юклатилди: Фуқароларнинг мурожаатларини хизмат планшетлари орқали реал вақт режимида қабул қилиш; “Менинг инспекторим” мобил иловасини ишлаб чиқиш; “Е-ижтимоий профилактика” тизими доирасида “Е-низоли оила” модулини жорий этиш; Маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолиятини кенгайтириш. Бу эса инсон омилига боғлиқ хатоларни камайтириш, шаффофликни ошириш ва тезкорликни таъминлашга хизмат қилади. Қонун устуворлиги ва қатъий назорат Қарор билан жиноятларни ҳисобдан яшириш, нотўғри малакалаш ёки мурожаатларни рўйхатга олмаслик ҳолатларига мутлақо барҳам бериш бўйича қатъий чоралар белгиланди. Ҳар бир даражадаги прокурор ва ички ишлар органлари раҳбарларига шахсий жавобгарлик юклатилди. Ҳар ой ва ҳар чорак якунида натижалар танқидий муҳокама қилинади ҳамда масъулларга нисбатан рағбатлантириш ёки интизомий чора кўриш механизми жорий этилади. Асосий тамойил: “Обод ва хавфсиз маҳалла” Мазкур қарор маҳаллаларда хавфсизликни фақат ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари зиммасига юклаш эмас, балки маҳалла, ҳокимлик, ижтимоий хизматлар ва жамоатчиликнинг ҳамкорликдаги масъулиятини кучайтиришга қаратилган. ПҚ-1-сон қарор билан маҳаллаларда хавфсиз муҳит яратиш янги босқичга кўтарилди. Эндиликда профилактика — жазодан олдинги асосий восита сифатида кўрилмоқда. Манзилли ишлаш, рақамли назорат, шахсий жавобгарлик ва жамоатчилик иштироки асосий устунларга айланмоқда.   Мазкур ҳужжат ижроси маҳаллаларда барқарор хавфсизликни таъминлаш, аҳоли розилигига эришиш ва жамиятда қонун устуворлигини мустаҳкамлашга хизмат қилади.   Ҳамид АКМАЛОВ Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси ходими, Тошкент давлат юридик университети магистри  

Одил судлов академиясида ўқув-илмий фаолиятни халқаро тажриба билан уйғунлаштириш доирасида амалий машғулотлар ташкил этилди. Хусусан, Литванинг Казимиерас Симонавиcиус университети профессори Раимундас Калеснйкас иштирокида касбий қайта тайёрлаш курслари учун дарслар бошланди. Машғулотлар суд протсессида этика нормалари ва касбий талаблар, шунингдек хорижий давлатларда амал қилинадиган стандартларга бағишланди. Ўқув жараёни тингловчилар билан очиқ ва интерактив муҳокамалар, реал ҳолатлар таҳлили ҳамда қиёсий-ҳуқуқий ёндашувлар асосида олиб борилди. Мазкур ўқув-илмий машғулотлар тингловчиларнинг касбий билим ва кўникмаларини чуқурлаштириш, суд фаолиятида этик меъёрларга риоя этиш маданиятини мустаҳкамлаш ҳамда халқаро амалиётга таянган ҳолда профессионал малакани оширишга хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академиясида ректор ва проректорлар бошчилигида илмий нашрлар фаолиятини замон талаблари асосида такомиллаштириш масалалари атрофлича кўриб чиқилди.   “Одиллик мезони” журнали консепсиясини тубдан такомиллаштириш, хусусан журнални Scopus va Web of Science талабларига мослаштириш бўйича ишлар бошланди.

Бугун Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси мажлислар залида Академия фаолиятини янада такомиллаштириш ва ривожлантириш масалаларига бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди. Унда академия раҳбарияти, бошқарув ходимлари, кафедра мудирлари ҳамда профессор-ўқитувчилар иштирок этди. Учрашувда Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПФ-141-сонли  Фармони ижроси юзасидан Президент Администратсияси томонидан ўтказилган мониторинг натижалари атрофлича таҳлил қилинди. Йиғилишда Академия фаолиятини ривожлантиришга қаратилган махсус чора-тадбирлар ишлаб чиқилди ҳамда уларни амалга ошириш бўйича масъул ижрочилар ва аниқ муддатлар белгиланди. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда муҳокамаларга сабаб бўлган мавзулар, ҳар бир фикр, таклиф ва танқид атрофлича ўрганилиб, улар юзасидан аниқ чоралар кўрилиши лозимлиги қайд этилди. Ўқув, илмий ва ташкилий жараёнлардаги назорат механизмларини янада такомиллаштириш зарурлиги таъкидланди. Академия фаолияти ислоҳотларга ҳамоҳанг тарзда очиқлик, шаффофлик ва жамоатчилик фикрини инобатга олган ҳолда изчил ривожлантириб борилиши қайд этилди.

Одил судлов академиясида Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Одил судлов соҳасида юқори малакали кадрлар тайёрлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонида белгиланган вазифалар ижроси юзасидан Президент Администратсияси томонидан мониторинг ўтказилди. Мазкур жараёнга Академия раҳбарияти, янги шаклланган профессор-ўқитувчилар таркиби ҳамда тингловчилар жалб этилди. Академияда жами 20 нафар профессор-ўқитувчи фаолият кўрсатмоқда (6 нафари ДСc, 11 нафари ПҳД илмий даражасига эга, 4 нафар профессор, 5 нафар доцент, 13 нафари илгари судялик лавозимларида фаолият юритган, шундан 6 нафари амалдаги судялар ҳисобланади); — 2025–2026 ўқув йилида жами 164 нафар тингловчи ўқишга қабул қилинган, шундан 4 нафари тингловчилар сафидан чиқарилган; — дарс жараёнлари “назария – амалиёт – имитатсия” тамойили асосида дуал таълим шаклида ташкил этилган бўлиб, куннинг биринчи ярмида назарий, иккинчи ярмида деонтологик ва амалий машғулотлар ўтказилмоқда. Тадбир давомида суд тизими учун кадрлар тайёрлашнинг институтсионал асоси сифатида ташкил этилган Академия фаолиятининг мазмун-моҳияти, уни халқаро стандартлар асосида йўлга қўйиш бўйича амалга оширилаётган ишлар ўрганилди. Хусусан, “бўлажак судяни судя тайёрлайди” тамойили асосида ўқув жараёнига амалиётчи судяларни жалб этиш, таълим сифатини янги босқичга олиб чиқиш ҳамда юқори малакали судялар корпусини шакллантиришга қаратилган чора-тадбирлар амалга оширилишига алоҳида эътибор қаратилди. Тадбир доирасида Академия ректори ва янги тайинланган проректорлар томонидан амалга оширилаётган ишлар, мавжуд имкониятлар, таълим жараёнини такомиллаштириш ҳамда келгусидаги аниқ манзилли режаларига бағишланган тақдимотлар ўтказилди. Шунингдек, тингловчиларнинг билим даражаси, касбий салоҳияти ва ўқув жараёнига муносабатини аниқлаш мақсадида очиқ мулоқот ташкил этилди. Мониторинг жараёнида Академиянинг рақамли инфратузилмаси, электрон таълим платформалари, симулятсия заллари ҳамда ўқув машғулотларида қўлланилаётган замонавий технологиялар ҳолати кўздан кечирилди. Ўрганиш якунлари бўйича Академия фаолиятининг устувор йўналишлари, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этишга қаратилган таклифлар муҳокама қилиниб, Фармонда белгиланган вазифалар ижросини янада самарали таъминлаш юзасидан тегишли тавсиялар ва истиқболдаги режалар белгилаб берилди.

Бугун Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академиясида муҳим ташкилий ва маънавий аҳамиятга эга тадбир бўлиб ўтди. Тадбирда Академиянинг Ўқув-услубий ишлар бўйича проректори, Илмий, инновациялар ва ахборот-таҳлилий ишлар бўйича проректори, шунингдек Матбуот котиби лавозимларига тайинланган масъуллар Академия жамоасига расмий равишда таништирилди. Шундан сўнг тадбир илмий ва маънавий муҳитда давом эттирилиб, ўзининг 60 йиллик муборак таваллудини қарши олган, кўплаб шогирдлар етиштирган, миллий юридик фан ривожига залворли ҳисса қўшган устоз Насриев Илҳом Исмаиловични қутлаш маросими бўлиб ўтди. Юбилей муносабати билан давлат идоралари ва ташкилотлар вакиллари, Академия профессор-ўқитувчилари ҳамда жамоа аъзолари томонидан Илҳом Исмаиловичга самимий табриклар ва илиқ тилаклар билдирилди. Устознинг кўп йиллик меҳнат фаолияти, илмий ва педагогик хизматлари юксак эътироф этилиб, чуқур миннатдорчилик изҳор этилди. Табрик сўзларида унинг ҳуқуқ илми, қонун устуворлиги ва адолатли судлов ғояларига бағишланган сермазмун ҳаёт йўли, фуқаролик ҳуқуқи, шахсий номулкий ва муаллифлик ҳуқуқи ҳамда ҳуқуқий сиёсат соҳаларидаги фундаментал тадқиқотлари миллий юридик фан тараққиётида муҳим ўрин тутиши алоҳида таъкидланди. Шунингдек, Илҳом Исмаиловичнинг судьялик ва қонун ижодкорлиги соҳасидаги фаолияти, айни пайтда Одил судлов академиясида Фуқаролик-ҳуқуқий фанлар кафедраси мудири ҳамда Илмий кенгаш раиси сифатидаги самарали меҳнати бўлажак судьялар ва ёш олимлар учун ҳақиқий устозлик мактаби экани қайд этилди. Тадбир якунида устозга мустаҳкам соғлиқ, узоқ умр ва илмий-педагогик фаолиятда янги ютуқлар тилак қилинди.

Одил судлов академиясининг ўқув-услубий ишлар бўйича проректори тайинланди Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси ўқув-услубий ишлар бўйича проректори лавозимига Арипов Дилшод Уринбаевич тайинланди. Тайинловга қадар Арипов Дилшод Уринбаевич Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгаши ҳузуридаги Судьялар олий мактабида илмий ва ахборот-таҳлилий ишлар бўйича директор ўринбосари лавозимида фаолият юритган. __________________________________________________________________________________________________________________________________ Одил судлов академиясининг илмий, инновацион ва ахборот-таҳлилий ишлар бўйича проректори тайинланди Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси илмий, инновацион ва ахборот-таҳлилий ишлар бўйича проректори лавозимига Салаев Нодирбек Сапарбаевич тайинланди. Тайинловга қадар Салаев Нодирбек Сапарбаевич Тошкент давлат юридик университети Жиноят ҳуқуқи, криминология ва коррупцияга қарши курашиш шўъбаси профессори лавозимида фаолият юритган. __________________________________________________________________________________________________________________________________ Одил судлов академиясининг матбуот котиби тайинланди Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси матбуот котиби лавозимига Жумаев Маъруфжон Шарифжон ўғли тайинланди Мазкур тайинлов Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Оммавий ахборот воситалари учун контент тайёрлаш маркази хулосасига асосан амалга оширилди. Тайинловга қадар М.Жумаев Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқарув академияси матбуот котиби — ахборот сиёсати масалалари бўйича маслаҳатчи лавозимида фаолият юритган.

Сўнгги йилларда Ўзбекистон Республикасида суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилиш давлат сиёсатининг энг устувор йўналишларидан бири сифатида қаралмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 26 декабр куни Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига йўллаган мурожатномасида суд ҳокимиятининг мустақиллигини мустаҳкамлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш, одил судловга эришиш механизмларини янада такомиллаштириш масалалари алоҳида эътибор марказида бўлди. Мурожаатномада суд ҳокимияти мустақиллиги ҳуқуқий давлат барпо этишнинг асосий шартларидан бири сифатида қайд этилди. Судяларнинг фаолиятига ҳар қандай ноқонуний аралашувга йўл қўймаслик, уларнинг моддий ва ижтимоий кафолатларини кучайтириш, кадрларни танлаш ва тайинлаш жараёнларида шаффофликни таъминлаш масалалари муҳим вазифа сифатида белгилаб берилди. Бу борада судяликка номзодларни танлашда касбий билим, ҳаётий тажриба ва юксак маънавий фазилатларга алоҳида эътибор қаратиш зарурлиги таъкидланди. Судянинг мустақиллиги нафақат қонун билан, балки унинг шахсий дахлсизлиги ва касбий барқарорлиги билан ҳам таъминланиши лозим. Президент Мурожаатномасида оддий фуқаро учун судга мурожаат қилиш осон, қулай ва адолатли бўлиши шартлиги алоҳида уқтирилди. Шу нуқтаи назардан, суд жараёнларини соддалаштириш, ортиқча бюрократик тўсиқларни бартараф этиш, рақамли технологияларни кенг жорий қилиш муҳим йўналиш сифатида белгиланди. Айниқса, электрон судлов тизимини такомиллаштириш орқали ишларни кўриш муддатларини қисқартириш, инсон омили таъсирини камайтириш ва шаффофликни таъминлаш суд-ҳуқуқ тизими самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Бу эса фуқароларнинг судга бўлган ишончини мустаҳкамлашга олиб келади. Шунингдек, Мурожаатномада жиноят судлови соҳасида инсон ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш масаласи марказий ўрин тутди. Айниқса, шахсни асоссиз жиноий таъқибдан ҳимоя қилиш, ҳимоя ҳуқуқини тўлиқ кафолатлаш, далилларни баҳолашда қонун устуворлигини таъминлаш масалалари долзарб вазифалар сифатида қайд этилди. Бу йўналишда айбсизлик презумпсиясига қатъий риоя этиш, тергов ва суд босқичларида қонун бузилишларига йўл қўймаслик судя ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар олдида турган муҳим масъулиятдир. Одил судлов академияси тингловчилари учун бу масалалар келгусида касбий фаолиятда ҳал қилувчи аҳамият касб этади. Президент Мурожаатномасида фуқаролик ва маъмурий суд ишлари орқали давлат органлари фаолияти устидан самарали суд назоратини таъминлаш муҳимлиги таъкидланди. Бу фуқаролар ва тадбиркорлик субъйектларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилишда судларнинг ролини янада оширишни тақозо этади. Маъмурий судлар фаолиятида “давлат – фуқаро” муносабатларида адолат ва қонунийликни таъминлаш, давлат органларининг ноқонуний қарорларини бекор қилиш орқали ҳуқуқий ҳимоя механизмларини кучайтириш устувор вазифа сифатида белгиланди. Мурожаатномада суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилишда малакали кадрлар тайёрлаш ҳал қилувчи аҳамиятга эга экани алоҳида таъкидланди. Шу нуқтаи назардан, Одил судлов академияси тизимида таълим мазмунини замонавий талабларга мослаштириш, амалий кўникмаларга асосланган ўқув дастурларини жорий этиш муҳим ҳисобланади. Айниқса судяликка номзодларни тайёрлашда уларнинг мантиқий фикрлаши, тизимли таҳлил, қонуний қарорлар қабул қилиш ва академик ёзувларга асосланиш муҳим аҳамиятга эга. Президентнинг 2026 йилги Мурожаатномасида суд-ҳуқуқ тизими бўйича белгиланган вазифалар ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини барпо этишга қаратилган тизимли ислоҳотларнинг мантиқий давоми ҳисобланади. Суд ҳокимияти мустақиллиги, инсон ҳуқуқларини ишончли ҳимоя қилиш, судловнинг шаффоф ва самарали механизмларини жорий этиш бугунги куннинг энг долзарб вазифаларидир. Суд ҳокимияти мустақиллигини мустаҳкамлаш, судялар корпусининг касбий ва маънавий салоҳиятини ошириш, судлов жараёнларида шаффофлик ва адолатни таъминлаш орқали фуқароларнинг судга бўлган ишончини кучайтириш Мурожаатномада белгиланган асосий мақсадлардан биридир. Айниқса, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ишончли ҳимоя қилиш масаласи давлат сиёсатининг устувор йўналиши сифатида белгилаб берилгани суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг инсонпарвар моҳиятини яққол намоён этади. Шу билан бирга, жиноят, фуқаролик ва маъмурий суд ишларини юритишда қонун устуворлигини таъминлаш, просессуал кафолатларни кучайтириш, рақамли судлов тизимини ривожлантириш орқали одил судловга эришиш имкониятларини кенгайтириш муҳим вазифалар сифатида қайд этилди. Бу эса суд амалиётида инсон омили билан боғлиқ салбий ҳолатларни камайтириш, қарорларнинг қонунийлиги ва асослилигини оширишга хизмат қилади. Академик нуқтаи назардан, Президент Мурожаатномаси Одил судлов академияси тингловчилари учун муҳим раҳбарий, назарий-амалий манба ҳисобланади. У келгусида судя, прокурор ёки бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ходими сифатида фаолият юритадиган мутахассислар учун касбий масъулият, қонунга садоқат ва инсон тақдири олдидаги жавобгарликни чуқур англаш зарурлигини яна бир бор тасдиқлайди. Шу билан бир қаторда, Академия тингловчилари учун мазкур Мурожаатнома нафақат сиёсий ҳужжат, балки келгусидаги касбий фаолиятда амал қилиш лозим бўлган муҳим дастуриламал сифатида хизмат қилади. Суд-ҳуқуқ соҳасида фаолият юритувчи ҳар бир мутахассис ушбу устувор йўналишларни чуқур англаб, амалиётга татбиқ этишга ҳисса қўшиши зарур. Хулоса қилиб айтганда, Президент Мурожаатномасида суд-ҳуқуқ тизими бўйича белгиланган вазифалар нафақат норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштиришни, балки судлов маданиятини, ҳуқуқий тафаккурни ва адолатга бўлган жамият ишончини янги босқичга олиб чиқишни мақсад қилган. Ушбу устувор йўналишларни изчил амалга ошириш суд-ҳуқуқ тизимининг самарадорлигини оширишга, фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишга ҳамда Ўзбекистонда ҳақиқий ҳуқуқий давлат барпо этишга хизмат қилади.    Одил судлов академияси Касбий кўникмалар кафедраси ўқитувчиси, ф.ф.ф.д. Нажмидинова Нилуфар Юлдошовна

Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси кабинет мудири Низомиддин Эрназаров Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев, Қирғизистон Президенти Садир Жапаров ҳамда Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмонга Лев Толстой номидаги Халқаро тинчлик мукофотини топшириш маросими ҳақидаги фикрларини “Дунё” АА мухбирига баён қилди: - Ушбу нуфузли мукофот уч давлат раҳбарларининг минтақада тинчлик, барқарорлик ва ўзаро ишончни мустаҳкамлаш, яхши қўшничилик муносабатларини ривожлантириш борасидаги изчил саъй-ҳаракатларига берилган юксак халқаро эътирофдир. Сўнгги йилларда Марказий Осиё давлатлари ўртасида очиқ мулоқот, ўзаро ҳурмат ва конструктив ҳамкорликка асосланган мутлақо янги сиёсий муҳит қарор топди. Бу жараён давлатларимиз раҳбарларининг тинчлик ва барқарорликни энг устувор қадрият сифатида белгилаб олган қатъий сиёсий иродаси, мавжуд муаммоларни куч ишлатиш ёки қарама-қаршилик эмас, балки фақат сиёсий-дипломатик йўллар орқали ҳал этишга бўлган масъулиятли ёндашуви натижасидир. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан илгари сурилган яхши қўшничилик, ўзаро ишонч ва минтақавий ҳамжиҳатлик сиёсати Марказий Осиёда давлатлараро муносабатларни сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқди. Ушбу ёндашувга кўра, ҳар бир давлатнинг миллий манфаатлари қўшни мамлакатлар манфаатлари билан уйғун ҳолда таъминланиши, минтақавий масалалар эса умумий масъулият ва ҳамкорлик асосида ҳал этилиши лозим. Президентлар даражасидаги мунтазам учрашувлар, юқори мартабали ташрифлар ва очиқ, холис музокаралар ўзаро ишонч муҳитини мустаҳкамлади. Энг муҳими, илгари узоқ йиллар давомида ечимини топмаган мураккаб масалаларни кечиктириш амалиётидан воз кечилиб, уларни очиқ муҳокама қилиш ва ўзаро муроса асосида ҳал этиш механизми шаклланди. Бу эса Марказий Осиёда барқарорлик ва хавфсизликни таъминлашнинг ишончли сиёсий пойдеворини яратмоқда. Халқаро экспертлар ҳам мазкур жараённи минтақавий ҳамкорликнинг янги ва самарали модели сифатида баҳоламоқда. Жумладан, нуфузли таҳлил марказлари томонидан билдирилган фикрларга кўра, Марказий Осиё давлатлари ўртасида шаклланаётган ишонч муҳити ва очиқ мулоқот амалиёти бошқа минтақалар учун ҳам намуна бўлиши мумкин. Экспертлар таъкидлаганидек, минтақа давлатлари раҳбарларининг сиёсий иродаси ва ўзаро манфаатларни инобатга олган ёндашуви тинчликни таъминлаш билан бирга, барқарор иқтисодий тараққиёт ва ижтимоий фаровонликка кенг имкониятлар очмоқда. Айниқса, илгари кескин масала бўлиб келган давлат чегараларини делимитация ва демаркация қилиш борасида эришилган келишувлар минтақа тинчлиги ва барқарорлиги йўлида тарихий аҳамиятга эга қадам бўлди. Мазкур келишувлар кўп йиллар давомида турли тушунмовчилик ва зиддиятларга сабаб бўлиб келган муаммоларни сиёсий ирода ва ўзаро муроса асосида ҳал этиш мумкинлигини амалда намоён этди. Натижада чегараолди ҳудудларда хавфсизлик мустаҳкамланиб, фуқароларнинг эркин ҳаракатланиши, савдо-сотиқ билан шуғулланиши ва кундалик ижтимоий ҳаёти учун қулай шароит яратилди. Бу эса аҳоли ўртасида давлатларга бўлган ишончни ошириш, қўшни халқлар ўртасида дўстона муносабатларни тиклашда муҳим омил бўлмоқда.       Шунингдек, транспорт-коммуникация соҳасидаги ҳамкорликнинг фаоллашуви минтақанинг иқтисодий салоҳиятини рўёбга чиқаришда алоҳида аҳамият касб этмоқда. Автомобиль ва темир йўл йўналишларини ривожлантириш, чегара ўтказиш пунктларини модернизация қилиш орқали товарлар ва хизматлар ҳаракатини жадаллаштиришга эришилмоқда. Ўзаро савдо ҳажмининг изчил ўсиши иқтисодий ҳамкорликнинг мустаҳкамланиб бораётганини кўрсатади. Сув-энергетика ресурсларидан оқилона ва адолатли фойдаланиш масаласидаги келишувлар ҳам минтақада барқарор тараққиётни таъминлашга хизмат қилмоқда. Бу йўналишда манфаатлар мувозанатини ҳисобга олган ҳолда қабул қилинаётган қарорлар экологик хавфсизликни таъминлаш, қишлоқ хўжалиги ва саноат ривожига ижобий таъсир кўрсатмоқда. Маданий-гуманитар алоқаларнинг кенгайиши, қўшма маданий тадбирлар, таълим ва илмий алмашинувлар халқлар ўртасидаги ўзаро ишонч ва англашувни янада мустаҳкамламоқда. Бундай ҳамкорлик нафақат бугунги авлод, балки келажак авлодлар учун ҳам тинчлик ва дўстлик муҳитини яратишга хизмат қилмоқда. Лев Толстой номидаги Халқаро тинчлик мукофотининг Марказий Осиё давлат раҳбарларига топширилиши минтақада шаклланаётган ўзига хос тинчлик ва ҳамкорлик моделининг халқаро миқёсда эътироф этилаётганидан далолат беради. Бу модель куч ишлатиш ёки босим орқали эмас, балки ўзаро манфаатларни ҳисобга олган ҳолда мулоқот ва келишувга асосланиши билан аҳамиятлидир. Минтақада тинчликни таъминлаш нафақат хавфсизлик масаласи, балки барқарор иқтисодий ривожланиш, инвестициявий жозибадорлик ва аҳоли фаровонлигини оширишнинг муҳим шарти ҳисобланади. Шу маънода, уч давлат раҳбарларининг олиб бораётган сиёсати нафақат миллий, балки минтақавий манфаатларга ҳам тўлиқ мос келади. Инсонпарварлик, адолат ва зўравонликка қарши ғояларни тарғиб этувчи Лев Толстой номидаги Халқаро тинчлик мукофоти дунё ҳамжамиятида юксак нуфузга эга. Унинг Марказий Осиё давлат раҳбарларига топширилиши минтақа тинчлиги ва барқарорлигини таъминлаш борасидаги саъй-ҳаракатлар халқаро ҳамжамият томонидан қўллаб-қувватланаётганини кўрсатади. Ўзбекистон Республикаси, Қирғизистон Республикаси ва Тожикистон Республикаси раҳбарларининг Лев Толстой номидаги Халқаро тинчлик мукофоти билан тақдирланиши Марказий Осиёда тинчлик, барқарорлик ва ўзаро ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган изчил сиёсатнинг мантиқий ва қонуний натижасидир. Ушбу воқеа минтақадаги барча давлатлар учун ўзаро ҳурмат, ишонч ва яхши қўшничилик тамойилларига содиқ қолган ҳолда ҳамкорликни янада чуқурлаштириш муҳим эканини яна бир бор тасдиқлайди. Марказий Осиё давлатлари келгусида ҳам тинчлик ва тараққиёт йўлида биргаликда ҳаракат қилишга қатъий интилишларини намоён этмоқдалар.   ТОШКЕНТ /“Дунё”АА/.   Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси кабинет мудири Низомиддин Эрназаров