Халқаро аёл судялар кунига бағишланган тантанали учрашув бўлиб ўтди  Мамлакатимиз тарихида илк бор Ўзбекистон аёл судялари ассотсиатсияси ташкил этилди ва мен ушбу воқеа муносабати билан барчамизни самимий қутлайман. Президентимиз томонидан хотин-қизлар ва болаларни зўравонлик ҳамда тазйиқлардан ҳимоя қилишга қаратилган муҳим фармон қабул қилинди. Бу – инсон тақдирини барбод қилиб, жиноятини “анъана” ниқоби остига яширишга, мавқеи ёки мансаби билан хаспўшлашга уринаётган кимсаларга қарши муросасиз қадамдир. Бу борада судялар ҳал қилувчи ўринга эга: қонун шундай ишлаши керакки, жиноятчи учун баҳона ҳам, “туйнук” ҳам қолмасин. Бунга эришиш учун судялар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва терговга қадар текширув органлари фаолиятининг самарадорлиги, масъулияти янада оширилади ҳамда зўравонликнинг ҳар қандай ҳолатига реал ҳуқуқий баҳо берилиши таъминланади. Биринчи бор айнан ушбу халқаро сана муносабати билан аёл судяларимиз давлат мукофотлари билан тақдирландилар. Мен буни қатъияти ва ҳалоллиги билан одил судловни амалга ошираётган инсонларга бўлган юксак ҳурмат ифодаси, деб биламан. Зўравонлик атрофдагилар сукути ва мазлумларнинг қўрқуви ортига асло яширина олмаслиги керак. Биз ана шундай муҳитни барпо этишни мақсад қилганмиз.

Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академиясида сунъий интеллект йўналишида халқаро эксперт, профессор (ДСc) Саид Гулямов иштирокида маҳорат дарси ҳамда Академия раҳбарияти билан учрашув бўлиб ўтди. Дастлаб, эксперт томонидан “Сунъий интеллект одил судлов тизимида: глобал стандартлардан Ўзбекистон Республикасининг миллий моделига” мавзусида мастер-класс ташкил этилди. Унда тингловчилар сунъий интеллектнинг замонавий имкониятлари, АI технологияларини амалиётда қўллаш механизмлари ҳамда глобал тенденсиялар ҳақида батафсил маълумот олдилар. Шундан сўнг Академия вакиллари ва Саид Гулямов ўртасида учрашув ўтказилиб, суд тизими ва таълим жараёнларига сунъий интеллект технологияларини босқичма-босқич жорий этиш масалалари муҳокама қилинди. Хусусан, эксперт томонидан Академия ўқув жараёнига муайян фанлар кесимида сунъий интеллект асосидаги ўқув модулларини ишлаб чиқиш бўйича таклифлар билдирилди. Томонлар мазкур модулларни ҳамкорликда ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этиш юзасидан келишувга эришдилар. Шунингдек, Саид Гулямов Академия тингловчилари ҳамда малака ошириш курси иштирокчилари учун келгусида маъруза ва амалий машғулотлар ўтказишга тайёр эканини билдирди. Мазкур учрашув Академияда инновацион таълим муҳитини ривожлантириш ҳамда сунъий интеллект технологияларини суд-ҳуқуқ соҳасига интегратсия қилиш йўлидаги муҳим қадам бўлди.   

2026-йил 1-сентабрдан Одил судлов академиясида халқаро ва миллий экспертларни жалб қилган ҳолда судялар учун “Жиноятдан жабрланган аёллар ва болалар билан ишлашнинг ўзига хос протсессуал жиҳатлари” махсус ўқув дастури ташкил этилади. "Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида"ги Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармонидан 

Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси вакили 2026 йил 16–26 феврал кунлари ЖИCА халқаро ташкилоти кўмагида Япония давлатининг Токио шаҳрида фуқаролик қонунчилигини такомиллаштириш масалаларига бағишланган малака ошириш курсларида иштирок этди. Семинар-тренинглар давомида япониялик профессор-ўқитувчилар томонидан қуйидаги мавзуларда машғулотлар ўтказилди: — генератив сунъий интеллект ва муаллифлик ҳуқуқи; — рақамли платформаларни ҳуқуқий тартибга солиш; — шартномадан ташқари мажбуриятлар (деликт) ҳуқуқи ва номулкий ҳуқуқларни ҳимоя қилиш; — қўлланиладиган ҳуқуқни танлаш масалалари; — суд тизимининг ҳуқуқни ҳимоя қилишдаги роли, мажбуриятлари ҳамда превентив ҳуқуқий қўллаб-қувватлаш; — фуқаролик муносабатларида давлат иштироки. Шунингдек, хизмат сафари доирасида Япония Адлия вазирлигига ташриф буюрилиб, вазирлик таркибидаги Суд ишлари бюроси фаолияти билан яқиндан танишилди. Ўзбекистон делегацияси аъзолари Ўзбекистоннинг Япониядаги элчиси Мухсинсўжа Абдурахмонов билан учрашув ўтказдилар. Семинар-тренинглар якунида иштирокчиларга “Фуқаролик ҳуқуқи” бўйича ҳамкорлик дастури муваффақиятли якунлангани ҳақида сертификатлар топширилди.

Бугун замонавий таълим фақат маълумот бериш билан чекланмайди. Одил судлов академиясида жорий этилаётган очиқ ва инновацион машғулотлар ҳамкорлик, таҳлил ва амалий фикрлашга асосланган янги форматни намоён этмоқда. Ана шундай машғулотлардан бири Жиноят ҳуқуқи ихтисослиги тингловчилари учун ташкил этилди. “LegalLens AB” адвокатлик фирмаси адвокати С.Каримов томонидан “Судларда адвокатлик функсиясини амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари” мавзусида ўтказилган маҳорат дарси давомида назарий билимлар амалий мисоллар билан бойитилди. Машғулот очиқ мулоқот ва таҳлилга бой тарзда ўтказилиб, тингловчиларга суд жараёнида адвокатнинг ҳимоя функсияси ва касбий ёндашувлари бўйича муҳим амалий хулосалар берилди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёйев томонидан 2026-йил 5-январда қабул қилинган ПҚ-1-сон қарор билан республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш борасида мутлақо янги — яхлит ва манзилли ишлаш тизими жорий этилмоқда. Мазкур ҳужжат 2025-йилда бошланган ислоҳотларнинг мантиқий давоми бўлиб, маҳаллаларда жиноятчиликни камайтириш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш механизмларини янада такомиллаштиришга қаратилган. 2025-йил тажрибаси – ижобий натижалар Қарорда қайд этилишича, 2025-йилда амалга оширилган чора-тадбирлар натижасида маҳаллаларда жиноятчилик қарийб 1,5 бараварга камайган. Бу эса ижтимоий профилактика тизими тўғри йўналишда эканини кўрсатади. Эндиликда ушбу натижаларни мустаҳкамлаш ва барқарор тизимга айлантириш асосий вазифа этиб белгиланди. Қарорнинг асосий мақсадлари Янги қарор билан қуйидаги устувор йўналишлар белгилаб берилди: Манзилли профилактика орқали жиноятчиликни кескин камайтириш Ҳар бир маҳалла кесимида криминоген вазиятни чуқур таҳлил қилиш, муаммо илдизига етиб бориш ва индивидуал профилактика чораларини қўллаш устувор вазифа этиб белгиланди. Аёллар ва ёшлар жиноятчилигини илмий асосда ўрганиш Оила-турмуш муносабатлари доирасида юз бераётган жиноятлар сабабларини “илмий хулоса — тавсия — натижа” тамойили асосида ўрганиш ва амалий механизмлар ишлаб чиқиш назарда тутилган. Тезкор мурожаат ва электрон назорат тизими Ноқонуний ҳолатлар бўйича мурожаатларга тезкор муносабат билдириш тизими яратилади. Замонавий ахборот-коммуникация ва сунъий интеллект технологиялари кенг жорий этилади. Маҳаллалар “номма-ном” бириктирилади 2026-йилда криминоген вазияти оғир маҳаллалар аниқ масъул раҳбар ва ташкилотларга бириктирилади. Эндиликда: “Қизил” тоифадаги маҳаллалар — туман ва вилоят раҳбарлари зиммасига; Узоқ йиллардан буён оғир аҳволдаги ҳудудлар — ҳуқуқ-тартибот идоралари ва илмий муассасаларга; Аёллар жиноятчилиги юқори бўлган ҳудудлар — оила ва хотин-қизлар, соғлиқни сақлаш ва адлия тизимига бириктирилади. Бу ёндашув шахсий жавобгарликни кучайтириш ва “масъул — натижа” тамойилини қатъий жорий этишга хизмат қилади. “Ижтимоий профилактика ҳафталиги” – янги амалий механизм Қарорга илова сифатида тасдиқланган Низомга мувофиқ, маҳаллаларда мунтазам равишда “Ижтимоий профилактика ҳафталиги” ўтказилади. Ҳафталик доирасида: - Ижтимоий профилактика обйектлари билан индивидуал ишлаш; - Ишсизлик муаммосини ҳал қилиш бўйича меҳнат ярмаркалари; - Ҳуқуқий маслаҳатлар ва сайёр қабуллар; - Низоли оилалар билан манзилли ишлаш; - Соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш тадбирлари; “Маҳалла еттилиги” томонидан аниқ хулосалар шакллантириш ва ижрога йўналтириш каби комплекс чора-тадбирлар амалга оширилади. Ҳафталик якунлари оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда кенг ёритилади. Рақамли тизимлар жорий этилади Ички ишлар вазирлигига бир қатор муҳим вазифалар юклатилди: Фуқароларнинг мурожаатларини хизмат планшетлари орқали реал вақт режимида қабул қилиш; “Менинг инспекторим” мобил иловасини ишлаб чиқиш; “Е-ижтимоий профилактика” тизими доирасида “Е-низоли оила” модулини жорий этиш; Маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолиятини кенгайтириш. Бу эса инсон омилига боғлиқ хатоларни камайтириш, шаффофликни ошириш ва тезкорликни таъминлашга хизмат қилади. Қонун устуворлиги ва қатъий назорат Қарор билан жиноятларни ҳисобдан яшириш, нотўғри малакалаш ёки мурожаатларни рўйхатга олмаслик ҳолатларига мутлақо барҳам бериш бўйича қатъий чоралар белгиланди. Ҳар бир даражадаги прокурор ва ички ишлар органлари раҳбарларига шахсий жавобгарлик юклатилди. Ҳар ой ва ҳар чорак якунида натижалар танқидий муҳокама қилинади ҳамда масъулларга нисбатан рағбатлантириш ёки интизомий чора кўриш механизми жорий этилади. Асосий тамойил: “Обод ва хавфсиз маҳалла” Мазкур қарор маҳаллаларда хавфсизликни фақат ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари зиммасига юклаш эмас, балки маҳалла, ҳокимлик, ижтимоий хизматлар ва жамоатчиликнинг ҳамкорликдаги масъулиятини кучайтиришга қаратилган. ПҚ-1-сон қарор билан маҳаллаларда хавфсиз муҳит яратиш янги босқичга кўтарилди. Эндиликда профилактика — жазодан олдинги асосий восита сифатида кўрилмоқда. Манзилли ишлаш, рақамли назорат, шахсий жавобгарлик ва жамоатчилик иштироки асосий устунларга айланмоқда.   Мазкур ҳужжат ижроси маҳаллаларда барқарор хавфсизликни таъминлаш, аҳоли розилигига эришиш ва жамиятда қонун устуворлигини мустаҳкамлашга хизмат қилади.   Ҳамид АКМАЛОВ Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси ходими, Тошкент давлат юридик университети магистри  

Одил судлов академиясида ўқув-илмий фаолиятни халқаро тажриба билан уйғунлаштириш доирасида амалий машғулотлар ташкил этилди. Хусусан, Литванинг Казимиерас Симонавиcиус университети профессори Раимундас Калеснйкас иштирокида касбий қайта тайёрлаш курслари учун дарслар бошланди. Машғулотлар суд протсессида этика нормалари ва касбий талаблар, шунингдек хорижий давлатларда амал қилинадиган стандартларга бағишланди. Ўқув жараёни тингловчилар билан очиқ ва интерактив муҳокамалар, реал ҳолатлар таҳлили ҳамда қиёсий-ҳуқуқий ёндашувлар асосида олиб борилди. Мазкур ўқув-илмий машғулотлар тингловчиларнинг касбий билим ва кўникмаларини чуқурлаштириш, суд фаолиятида этик меъёрларга риоя этиш маданиятини мустаҳкамлаш ҳамда халқаро амалиётга таянган ҳолда профессионал малакани оширишга хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академиясида ректор ва проректорлар бошчилигида илмий нашрлар фаолиятини замон талаблари асосида такомиллаштириш масалалари атрофлича кўриб чиқилди.   “Одиллик мезони” журнали консепсиясини тубдан такомиллаштириш, хусусан журнални Scopus va Web of Science талабларига мослаштириш бўйича ишлар бошланди.

Бугун Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси мажлислар залида Академия фаолиятини янада такомиллаштириш ва ривожлантириш масалаларига бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди. Унда академия раҳбарияти, бошқарув ходимлари, кафедра мудирлари ҳамда профессор-ўқитувчилар иштирок этди. Учрашувда Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПФ-141-сонли  Фармони ижроси юзасидан Президент Администратсияси томонидан ўтказилган мониторинг натижалари атрофлича таҳлил қилинди. Йиғилишда Академия фаолиятини ривожлантиришга қаратилган махсус чора-тадбирлар ишлаб чиқилди ҳамда уларни амалга ошириш бўйича масъул ижрочилар ва аниқ муддатлар белгиланди. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда муҳокамаларга сабаб бўлган мавзулар, ҳар бир фикр, таклиф ва танқид атрофлича ўрганилиб, улар юзасидан аниқ чоралар кўрилиши лозимлиги қайд этилди. Ўқув, илмий ва ташкилий жараёнлардаги назорат механизмларини янада такомиллаштириш зарурлиги таъкидланди. Академия фаолияти ислоҳотларга ҳамоҳанг тарзда очиқлик, шаффофлик ва жамоатчилик фикрини инобатга олган ҳолда изчил ривожлантириб борилиши қайд этилди.