Xalqaro ayol sudyalar kuniga bag‘ishlangan tantanali uchrashuv bo‘lib o‘tdi Mamlakatimiz tarixida ilk bor O‘zbekiston ayol sudyalari assotsiatsiyasi tashkil etildi va men ushbu voqea munosabati bilan barchamizni samimiy qutlayman. Prezidentimiz tomonidan xotin-qizlar va bolalarni zo‘ravonlik hamda tazyiqlardan himoya qilishga qaratilgan muhim farmon qabul qilindi. Bu – inson taqdirini barbod qilib, jinoyatini “an’ana” niqobi ostiga yashirishga, mavqei yoki mansabi bilan xaspo‘shlashga urinayotgan kimsalarga qarshi murosasiz qadamdir. Bu borada sudyalar hal qiluvchi o‘ringa ega: qonun shunday ishlashi kerakki, jinoyatchi uchun bahona ham, “tuynuk” ham qolmasin. Bunga erishish uchun sudyalar, huquqni muhofaza qiluvchi va tergovga qadar tekshiruv organlari faoliyatining samaradorligi, mas’uliyati yanada oshiriladi hamda zo‘ravonlikning har qanday holatiga real huquqiy baho berilishi ta’minlanadi. Birinchi bor aynan ushbu xalqaro sana munosabati bilan ayol sudyalarimiz davlat mukofotlari bilan taqdirlandilar. Men buni qat’iyati va halolligi bilan odil sudlovni amalga oshirayotgan insonlarga bo‘lgan yuksak hurmat ifodasi, deb bilaman. Zo‘ravonlik atrofdagilar sukuti va mazlumlarning qo‘rquvi ortiga aslo yashirina olmasligi kerak. Biz ana shunday muhitni barpo etishni maqsad qilganmiz.

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasida sun’iy intellekt yo‘nalishida xalqaro ekspert, professor (DSc) Said Gulyamov ishtirokida mahorat darsi hamda Akademiya rahbariyati bilan uchrashuv bo‘lib o‘tdi. Dastlab, ekspert tomonidan “Sun’iy intellekt odil sudlov tizimida: global standartlardan O‘zbekiston Respublikasining milliy modeliga” mavzusida master-klass tashkil etildi. Unda tinglovchilar sun’iy intellektning zamonaviy imkoniyatlari, AI texnologiyalarini amaliyotda qo‘llash mexanizmlari hamda global tendensiyalar haqida batafsil ma’lumot oldilar. Shundan so‘ng Akademiya vakillari va Said Gulyamov o‘rtasida uchrashuv o‘tkazilib, sud tizimi va ta’lim jarayonlariga sun’iy intellekt texnologiyalarini bosqichma-bosqich joriy etish masalalari muhokama qilindi. Xususan, ekspert tomonidan Akademiya o‘quv jarayoniga muayyan fanlar kesimida sun’iy intellekt asosidagi o‘quv modullarini ishlab chiqish bo‘yicha takliflar bildirildi. Tomonlar mazkur modullarni hamkorlikda ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish yuzasidan kelishuvga erishdilar. Shuningdek, Said Gulyamov Akademiya tinglovchilari hamda malaka oshirish kursi ishtirokchilari uchun kelgusida ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazishga tayyor ekanini bildirdi. Mazkur uchrashuv Akademiyada innovatsion ta’lim muhitini rivojlantirish hamda sun’iy intellekt texnologiyalarini sud-huquq sohasiga integratsiya qilish yo‘lidagi muhim qadam bo‘ldi.

2026-yil 1-sentabrdan Odil sudlov akademiyasida xalqaro va milliy ekspertlarni jalb qilgan holda sudyalar uchun “Jinoyatdan jabrlangan ayollar va bolalar bilan ishlashning o‘ziga xos protsessual jihatlari” maxsus o‘quv dasturi tashkil etiladi. "Ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarining oldini olish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy-huquqiy choralar to‘g‘risida"gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmonidan 

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi vakili 2026 yil 16–26 fevral kunlari JICA xalqaro tashkiloti ko‘magida Yaponiya davlatining Tokio shahrida fuqarolik qonunchiligini takomillashtirish masalalariga bag‘ishlangan malaka oshirish kurslarida ishtirok etdi. Seminar-treninglar davomida yaponiyalik professor-o‘qituvchilar tomonidan quyidagi mavzularda mashg‘ulotlar o‘tkazildi:— generativ sun’iy intellekt va mualliflik huquqi;— raqamli platformalarni huquqiy tartibga solish;— shartnomadan tashqari majburiyatlar (delikt) huquqi va nomulkiy huquqlarni himoya qilish;— qo‘llaniladigan huquqni tanlash masalalari;— sud tizimining huquqni himoya qilishdagi roli, majburiyatlari hamda preventiv huquqiy qo‘llab-quvvatlash;— fuqarolik munosabatlarida davlat ishtiroki. Shuningdek, xizmat safari doirasida Yaponiya Adliya vazirligiga tashrif buyurilib, vazirlik tarkibidagi Sud ishlari byurosi faoliyati bilan yaqindan tanishildi. O‘zbekiston delegatsiyasi a’zolari O‘zbekistonning Yaponiyadagi elchisi Muxsinso‘ja Abduraxmonov bilan uchrashuv o‘tkazdilar. Seminar-treninglar yakunida ishtirokchilarga “Fuqarolik huquqi” bo‘yicha hamkorlik dasturi muvaffaqiyatli yakunlangani haqida sertifikatlar topshirildi.

Bugun zamonaviy ta’lim faqat ma’lumot berish bilan cheklanmaydi. Odil sudlov akademiyasida joriy etilayotgan ochiq va innovatsion mashg‘ulotlar hamkorlik, tahlil va amaliy fikrlashga asoslangan yangi formatni namoyon etmoqda. Ana shunday mashg‘ulotlardan biri Jinoyat huquqi ixtisosligi tinglovchilari uchun tashkil etildi. “LegalLens AB” advokatlik firmasi advokati S.Karimov tomonidan “Sudlarda advokatlik funksiyasini amalga oshirishning o‘ziga xos xususiyatlari” mavzusida o‘tkazilgan mahorat darsi davomida nazariy bilimlar amaliy misollar bilan boyitildi. Mashg‘ulot ochiq muloqot va tahlilga boy tarzda o‘tkazilib, tinglovchilarga sud jarayonida advokatning himoya funksiyasi va kasbiy yondashuvlari bo‘yicha muhim amaliy xulosalar berildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan 2026-yil 5-yanvarda qabul qilingan PQ-1-son qaror bilan respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish borasida mutlaqo yangi — yaxlit va manzilli ishlash tizimi joriy etilmoqda. Mazkur hujjat 2025-yilda boshlangan islohotlarning mantiqiy davomi bo‘lib, mahallalarda jinoyatchilikni kamaytirish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish mexanizmlarini yanada takomillashtirishga qaratilgan. 2025-yil tajribasi – ijobiy natijalar Qarorda qayd etilishicha, 2025-yilda amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida mahallalarda jinoyatchilik qariyb 1,5 baravarga kamaygan. Bu esa ijtimoiy profilaktika tizimi to‘g‘ri yo‘nalishda ekanini ko‘rsatadi. Endilikda ushbu natijalarni mustahkamlash va barqaror tizimga aylantirish asosiy vazifa etib belgilandi. Qarorning asosiy maqsadlari Yangi qaror bilan quyidagi ustuvor yo‘nalishlar belgilab berildi: Manzilli profilaktika orqali jinoyatchilikni keskin kamaytirish Har bir mahalla kesimida kriminogen vaziyatni chuqur tahlil qilish, muammo ildiziga yetib borish va individual profilaktika choralarini qo‘llash ustuvor vazifa etib belgilandi. Ayollar va yoshlar jinoyatchiligini ilmiy asosda o‘rganish Oila-turmush munosabatlari doirasida yuz berayotgan jinoyatlar sabablarini “ilmiy xulosa — tavsiya — natija” tamoyili asosida o‘rganish va amaliy mexanizmlar ishlab chiqish nazarda tutilgan. Tezkor murojaat va elektron nazorat tizimi Noqonuniy holatlar bo‘yicha murojaatlarga tezkor munosabat bildirish tizimi yaratiladi. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya va sun’iy intellekt texnologiyalari keng joriy etiladi. Mahallalar “nomma-nom” biriktiriladi 2026-yilda kriminogen vaziyati og‘ir mahallalar aniq mas’ul rahbar va tashkilotlarga biriktiriladi. Endilikda: “Qizil” toifadagi mahallalar — tuman va viloyat rahbarlari zimmasiga; Uzoq yillardan buyon og‘ir ahvoldagi hududlar — huquq-tartibot idoralari va ilmiy muassasalarga; Ayollar jinoyatchiligi yuqori bo‘lgan hududlar — oila va xotin-qizlar, sog‘liqni saqlash va adliya tizimiga biriktiriladi. Bu yondashuv shaxsiy javobgarlikni kuchaytirish va “mas’ul — natija” tamoyilini qat’iy joriy etishga xizmat qiladi. “Ijtimoiy profilaktika haftaligi” – yangi amaliy mexanizm Qarorga ilova sifatida tasdiqlangan Nizomga muvofiq, mahallalarda muntazam ravishda “Ijtimoiy profilaktika haftaligi” o‘tkaziladi. Haftalik doirasida: - Ijtimoiy profilaktika obyektlari bilan individual ishlash; - Ishsizlik muammosini hal qilish bo‘yicha mehnat yarmarkalari; - Huquqiy maslahatlar va sayyor qabullar; - Nizoli oilalar bilan manzilli ishlash; - Sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish tadbirlari; “Mahalla yettiligi” tomonidan aniq xulosalar shakllantirish va ijroga yo‘naltirish kabi kompleks chora-tadbirlar amalga oshiriladi. Haftalik yakunlari ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda keng yoritiladi. Raqamli tizimlar joriy etiladi Ichki ishlar vazirligiga bir qator muhim vazifalar yuklatildi: Fuqarolarning murojaatlarini xizmat planshetlari orqali real vaqt rejimida qabul qilish; “Mening inspektorim” mobil ilovasini ishlab chiqish; “E-ijtimoiy profilaktika” tizimi doirasida “E-nizoli oila” modulini joriy etish; Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyatini kengaytirish. Bu esa inson omiliga bog‘liq xatolarni kamaytirish, shaffoflikni oshirish va tezkorlikni ta’minlashga xizmat qiladi. Qonun ustuvorligi va qat’iy nazorat Qaror bilan jinoyatlarni hisobdan yashirish, noto‘g‘ri malakalash yoki murojaatlarni ro‘yxatga olmaslik holatlariga mutlaqo barham berish bo‘yicha qat’iy choralar belgilandi. Har bir darajadagi prokuror va ichki ishlar organlari rahbarlariga shaxsiy javobgarlik yuklatildi. Har oy va har chorak yakunida natijalar tanqidiy muhokama qilinadi hamda mas’ullarga nisbatan rag‘batlantirish yoki intizomiy chora ko‘rish mexanizmi joriy etiladi. Asosiy tamoyil: “Obod va xavfsiz mahalla” Mazkur qaror mahallalarda xavfsizlikni faqat huquqni muhofaza qilish organlari zimmasiga yuklash emas, balki mahalla, hokimlik, ijtimoiy xizmatlar va jamoatchilikning hamkorlikdagi mas’uliyatini kuchaytirishga qaratilgan. PQ-1-son qaror bilan mahallalarda xavfsiz muhit yaratish yangi bosqichga ko‘tarildi. Endilikda profilaktika — jazodan oldingi asosiy vosita sifatida ko‘rilmoqda. Manzilli ishlash, raqamli nazorat, shaxsiy javobgarlik va jamoatchilik ishtiroki asosiy ustunlarga aylanmoqda.   Mazkur hujjat ijrosi mahallalarda barqaror xavfsizlikni ta’minlash, aholi roziligiga erishish va jamiyatda qonun ustuvorligini mustahkamlashga xizmat qiladi.   Hamid AKMALOV O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi xodimi, Toshkent davlat yuridik universiteti magistri

Odil sudlov akademiyasida o‘quv-ilmiy faoliyatni xalqaro tajriba bilan uyg‘unlashtirish doirasida amaliy mashg‘ulotlar tashkil etildi. Xususan, Litvaning Kazimieras Simonavicius universiteti professori Raimundas Kalesnykas ishtirokida kasbiy qayta tayyorlash kurslari uchun darslar boshlandi. Mashg‘ulotlar sud protsessida etika normalari va kasbiy talablar, shuningdek xorijiy davlatlarda amal qilinadigan standartlarga bag‘ishlandi. O‘quv jarayoni tinglovchilar bilan ochiq va interaktiv muhokamalar, real holatlar tahlili hamda qiyosiy-huquqiy yondashuvlar asosida olib borildi. Mazkur o‘quv-ilmiy mashg‘ulotlar tinglovchilarning kasbiy bilim va ko‘nikmalarini chuqurlashtirish, sud faoliyatida etik me’yorlarga rioya etish madaniyatini mustahkamlash hamda xalqaro amaliyotga tayangan holda professional malakani oshirishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasida rektor va prorektorlar boshchiligida ilmiy nashrlar faoliyatini zamon talablari asosida takomillashtirish masalalari atroflicha ko‘rib chiqildi. “Odillik mezoni” jurnali konsepsiyasini tubdan takomillashtirish, xususan jurnalni Scopus va Web of Science talablariga moslashtirish bo‘yicha ishlar boshlandi.

Bugun O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi majlislar zalida Аkademiya faoliyatini yanada takomillashtirish va rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tdi. Unda akademiya rahbariyati, boshqaruv xodimlari, kafedra mudirlari hamda professor-o‘qituvchilar ishtirok etdi. Uchrashuvda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-141-sonli  Farmoni ijrosi yuzasidan Prezident Administratsiyasi tomonidan o‘tkazilgan monitoring natijalari atroflicha tahlil qilindi. Yig‘ilishda Akademiya faoliyatini rivojlantirishga qaratilgan maxsus chora-tadbirlar ishlab chiqildi hamda ularni amalga oshirish bo‘yicha mas’ul ijrochilar va aniq muddatlar belgilandi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarda muhokamalarga sabab bo‘lgan mavzular, har bir fikr, taklif va tanqid atroflicha o‘rganilib, ular yuzasidan aniq choralar ko‘rilishi lozimligi qayd etildi. O‘quv, ilmiy va tashkiliy jarayonlardagi nazorat mexanizmlarini yanada takomillashtirish zarurligi ta’kidlandi. Akademiya faoliyati islohotlarga hamohang tarzda ochiqlik, shaffoflik va jamoatchilik fikrini inobatga olgan holda izchil rivojlantirib borilishi qayd etildi.